Hareketli Protezler
Ağız ve diş sağlığı, bireyin genel yaşam kalitesini doğrudan etkileyen en temel unsurlardan biridir. Çiğneme fonksiyonunun kaybı, sindirim sisteminden beslenme alışkanlıklarına kadar pek çok fizyolojik süreci olumsuz etkilerken; diş eksikliği kaynaklı estetik kayıplar da bireylerin psikososyal durumunu zedeleyebilir. Modern diş hekimliği, kaybedilen dokuların rehabilitasyonunda çok çeşitli tedavi protokolleri sunmaktadır. Bu protokollerin en köklü ve yaygın olanlarından biri Hareketli Protezlerdir. Hasta tarafından takılıp çıkarılabilen, eksik dişlerin ve çevre dokuların fonksiyonunu taklit eden bu aygıtlar, günümüzde gelişen materyal teknolojisi ile birlikte çok daha konforlu ve estetik hale gelmiştir. Kırklareli bölgesinde ağız ve diş sağlığı hizmeti sunan Atlas Sea Dental, hastaların ihtiyaçlarına göre kişiselleştirilmiş protez çözümlerini, bilimsel ve güncel yaklaşımlarla uygulamaktadır.
Hareketli Protez Nedir? Temel Prensipler ve Endikasyonlar
Diş eksikliklerinin giderilmesinde kullanılan protezler genel olarak sabit ve hareketli olmak üzere ikiye ayrılır. Sabit protezler (köprüler, kaplamalar) mevcut dişlere veya implantlara yapıştırılırken; Hareketli Protezler, hasta tarafından istenildiği zaman ağızdan çıkarılabilen ve temizlenebilen apareylerdir. Bu protezler, destek dişlerden ve dişsiz bölgelerdeki yumuşak dokudan (mukoza) ve altındaki kemik dokusundan destek alır.
Genellikle çok sayıda diş eksikliği olan, sabit protez yapımı için yeterli sayıda destek dişi bulunmayan veya kemik yapısı implant tedavisine uygun olmayan hastalarda tercih edilir. Kırklareli Diş Kliniği arayışında olan hastalar için bu tedavi seçeneği, hem ekonomik olması hem de cerrahi işlem gerektirmemesi nedeniyle önemli bir alternatiftir.
Hareketli Protez Çeşitleri ve Klinik Özellikleri
Protetik tedavilerde kullanılan Hareketli Protezler, vakanın durumuna ve dişsizliğin boyutuna göre farklı sınıflara ayrılır. Her bir türün biyomekanik prensipleri ve uygulama alanları farklıdır.
1. Tam (Total) Protezler
Halk arasında “damak protezi” veya “takma diş” olarak bilinen bu tür, ağzında hiç dişi kalmamış (tam dişsizlik) hastalar için uygulanır. Üst çenede damağı tamamen kaplayarak vakum etkisiyle, alt çenede ise dil ve yanak kaslarının dengesiyle tutuculuk sağlanır.
- Akrilik Kaide: Protezin pembe kısmı, diş eti dokusunu taklit eden polimetil metakrilat (PMMA) esaslı akrilik rezinden üretilir.
- Yapay Dişler: Estetik ve fonksiyonel beklentiye göre porselen veya sertleştirilmiş kompozit dişler kullanılır. Total dişsizlik durumunda, çiğneme kuvveti tamamen diş etlerine iletilir. Bu nedenle protezin doku uyumu kritik öneme sahiptir. Atlas Sea Dental hekimleri, total protez ölçü aşamasında doku detaylarını mikron hassasiyetinde kaydederek, protezin vuruk yapma riskini minimize etmeyi hedefler.
2. Bölümlü (Parsiyel) Protezler
Ağızda hala mevcut dişlerin olduğu, ancak sabit köprü yapılamayacak kadar geniş dişsiz boşlukların bulunduğu durumlarda uygulanır. Bu Hareketli Protezler, eksik dişleri tamamlarken, tutuculuğu sağlamak için mevcut ana dişlerden destek alır.
- Kroşeli (Kancalı) Protezler: Protezin metal gövdesinin uzantısı olan kancalar (kroşeler), destek dişlerin çevresini sarar. En ekonomik çözümlerden biridir ancak ön bölgede metal kancaların görünmesi estetik dezavantaj oluşturabilir.
3. Hassas Bağlantılı (Çıtçıtlı) Protezler
Parsiyel protezlerin estetik açıdan geliştirilmiş versiyonudur. Metal kancalar yerine, protezin içinde gizli olan ve dışarıdan görünmeyen özel kilit mekanizmaları (hassas tutucular) kullanılır.
- Estetik Avantaj: Kanca görünmediği için estetik sonuçlar çok daha başarılıdır.
- Tutuculuk: Hassas bağlantılar, kancalara göre daha stabil bir tutuculuk sağlar ve protezin ağızda oynamasını engeller. Bu sistemde, destek alınacak mevcut dişlerin porselen kronlarla kaplanması gerekir. Kırklareli Diş Kliniği hizmetlerinde estetik beklentisi yüksek hastalar tarafından sıklıkla tercih edilen bir yöntemdir.
4. İmplant Üstü Hareketli Protezler (Overdenture)
Tam dişsiz hastalarda, protezin tutuculuğunu artırmak için çene kemiğine yerleştirilen implantlardan destek alınan sistemlerdir. Özellikle alt çenede kemik erimesi fazla olan hastalarda total protezin oynamasını engellemek için idealdir.
- Mekanizma: İmplantların üzerine “topuz” veya “bar” adı verilen parçalar takılır. Protezin içindeki yuvalar bu parçalara “çıtçıt” gibi oturur.
- Konfor: Hasta protezini yine çıkarıp temizleyebilir, ancak ağızdayken protez sabit diş konforuna yakın bir stabilite sunar.
5. İmmediat (Geçici) Protezler
Tüm dişlerin çekilmesi gereken durumlarda, hastanın iyileşme sürecini dişsiz geçirmemesi için çekim günü takılan geçici Hareketli Protezlerdir. İyileşme tamamlanıp kemik şekillendiğinde daimi protez yapılır.
Tedavi Süreci ve Laboratuvar Aşamaları
Hareketli protez yapımı, hekim ve teknisyen işbirliği gerektiren, çok seanslı bir süreçtir. Ortalama 5-6 seans süren bu protokol, şu aşamaları içerir:
- İlk Muayene ve Planlama: Ağız içi dokuların sağlığı, kalan dişlerin durumu ve kemik yapısı radyolojik olarak incelenir.
- Ölçü Alımı: Hastanın ağzından kişiye özel kaşıklarla hassas ölçüler alınır. Bu ölçüler, protezin dokuyla uyumunu belirleyen en önemli faktördür.
- Dikey Boyut ve Kapanış Tespiti: Hastanın çene ilişkileri, yüz yüksekliği ve gülüş hattı belirlenir. Mum şablonlar kullanılarak dişlerin dizileceği konumlar hesaplanır.
- Dişli Prova: Yapay dişler mum kaideler üzerine dizilir ve ağızda prova edilir. Bu aşamada hasta; dişlerin rengini, şeklini ve dizilimini aynada görerek onaylar. Kırklareli Diş Kliniği standartlarında hasta onayı alınmadan bitim aşamasına geçilmez.
- Teslim ve Uyumlanma: Akrilik haline getirilen protez ağza takılır. Vuruk yapan yerler ve kapanış dengesizlikleri hekim tarafından aşındırılarak düzeltilir.
Hareketli Protezlere Alışma Süreci (Adaptasyon)
Yeni yapılan bir protez, ağızda yabancı bir cisim olarak algılanır ve alışma süreci sabır gerektirir. İlk günlerde tükürük salgısında artış, konuşmada pelteklik (özellikle ‘s’, ‘f’, ‘z’ seslerinde) ve çiğneme zorluğu yaşanması normaldir.
- Konuşma: Sesli okuma egzersizleri yaparak dilin proteze adapte olması hızlandırılabilir.
- Beslenme: İlk günlerde yumuşak gıdalar tercih edilmeli, lokmalar küçük parçalar halinde ve her iki tarafla eşit çiğnenmelidir. Atlas Sea Dental hekimleri, hastalarına bu sürecin geçici olduğunu ve düzenli kullanımla protezin ağzın bir parçası haline geleceğini vurgulamaktadır.
Protez Bakımı ve Hijyen Kuralları
Doğal dişler gibi Hareketli Protezler de düzenli bakım gerektirir. Yetersiz hijyen; protez altında mantar enfeksiyonlarına (protez stomatiti), ağız kokusuna ve kalan dişlerin çürümesine neden olabilir.
- Günlük Temizlik: Her yemekten sonra protez çıkarılıp su altında yıkanmalıdır. Günde en az bir kez sıvı sabun veya özel protez temizleyicileri ve yumuşak bir fırça ile fırçalanmalıdır. Diş macunu, içerdiği aşındırıcılar nedeniyle protezin cilasını bozabileceğinden kullanılmamalıdır.
- Gece Kullanımı: Doku sağlığı için protezler gece yatarken çıkarılmalı ve temiz bir su dolu kapta saklanmalıdır. Bu sayede mukoza dokusu dinlenir ve kan dolaşımı rahatlar.
- Kimyasal Temizleyiciler: Haftada 1-2 kez protez temizleme tabletleri kullanılarak dezenfeksiyon sağlanabilir.
Hareketli Protezlerin Avantajları ve Dezavantajları
Her tıbbi uygulamada olduğu gibi, bu tedavinin de artı ve eksileri vardır. Avantajları:
- Ekonomik: İmplant ve sabit porselenlere göre daha düşük maliyetlidir.
- Non-İnvaziv: Cerrahi işlem ve yoğun diş kesimi gerektirmez.
- Onarılabilir: Kırılma veya diş eklenmesi durumunda tamiri genellikle kolaydır.
- Temizlenebilir: Ağız dışına alınabildiği için hijyeni sağlamak kolaydır.
Dezavantajları:
- Hareketlilik: Yemek yerken veya konuşurken sabit dişlere göre daha hareketli olabilir.
- Psikolojik Etki: Takıp çıkarma işlemi bazı hastalarda yaşlılık hissi yaratabilir.
- Kemik Erimesi: Diş kökü uyarımı olmadığı için çene kemiğinde zamanla erime devam edebilir (İmplant üstü protezler bu dezavantajı ortadan kaldırır).
Kırklareli Diş Kliniği ve Bölgesel Hizmetler
Trakya bölgesinde protez tedavilerine olan talep, nüfusun demografik yapısı ve diş sağlığı bilincinin artmasıyla paralel olarak yükselmektedir. Kırklareli Diş Kliniği arayışında olan hastalar, artık sadece fonksiyonu değil, estetiği de ön planda tutmaktadır. Bölgedeki modern klinikler, dijital diş hekimliği teknolojilerini kullanarak ölçü hatalarını minimize etmekte ve daha uyumlu Hareketli Protezler üretmektedir.
Atlas Sea Dental, özellikle total dişsizlik vakalarında implant destekli hibrit protez seçeneklerini de hastalara sunarak, hareketli protezlerin konforunu sabit protez seviyesine yaklaştırmayı hedefler. Kliniğin yaklaşımı, hastanın sadece dişlerini değil, kaybolan dudak desteğini ve yüz estetiğini de geri kazandırmaktır.
Neden Hareketli Protez Tercih Edilmeli?
İmplant tedavisinin mümkün olmadığı sistemik rahatsızlığı olan hastalarda (örneğin kontrolsüz diyabet, ileri derecede kemik erimesi) veya ekonomik kısıtlılık durumlarında Hareketli Protezler hala en güvenilir ve geçerli tedavi yöntemidir. Ayrıca, diş çekimi sonrası implant yapılana kadar geçecek sürede hastanın sosyal hayattan kopmaması için geçici protezler hayati önem taşır.
Doğru planlanmış ve hassas işçilikle üretilmiş bir protez, hastanın yıllardır yiyemediği gıdaları tüketebilmesini sağlar, konuşmasını düzeltir ve gülüşünü güzelleştirir. Kırklareli Diş Kliniği hekimlerinin deneyimi, protezin başarısında en az kullanılan malzeme kalitesi kadar belirleyicidir.
Diş Hekimleri
Dt. Mustafa Tuğcan GERÇÜŞ
Dt. Dimitri ÇOKONA
