Porselen Dolgular (Inley - Onley) ve Klinik Uygulamaları
Diş hekimliğinde temel prensip, her zaman doğal diş dokusunu mümkün olduğunca korumaktır. “Minimal İnvaziv Diş Hekimliği” olarak adlandırılan bu yaklaşım, dişlerde meydana gelen çürük veya madde kayıplarını onarırken, sağlam kalan diş yapısına en az müdahaleyi hedefler. Geleneksel yöntemlerde, dişteki çürük temizlendikten sonra oluşan boşluk ya kompozit (beyaz) dolgularla ya da amalgam (metal) dolgularla kapatılırdı. Madde kaybının çok fazla olduğu durumlarda ise diş küçültülerek kuron (kaplama) yapılırdı. Ancak günümüzde gelişen teknoloji, dolgu ile kaplama arasında mükemmel bir ara form sunmaktadır:
Porselen Dolgular laboratuvar ortamında hazırlanan ve dişin eksik parçası gibi tasarlanan bu restorasyonlar, madde kaybının dolgu ile onarılamayacak kadar büyük, ancak kaplama yapılacak kadar da fazla olmadığı durumlarda altın standarttır. Trakya bölgesinde güncel tedavi protokollerini takip eden Kırklareli Diş Kliniği Atlas Sea Dental, doku dostu bu restorasyonları hastaların fonksiyonel ve estetik ihtiyaçlarına göre uygulamaktadır.
Porselen Dolgu (İndirekt Restorasyon) Nedir?
Klasik dolgular, hekimin hasta ağzında şekillendirdiği ve tek seansta biten “direkt” uygulamalardır. Porselen Dolgular ise “indirekt” restorasyonlar sınıfına girer. Yani, çürük temizlendikten sonra ağızdan ölçü alınır ve dolgu laboratuvar ortamında veya CAD/CAM (Bilgisayar Destekli Tasarım ve Üretim) cihazlarıyla hazırlanır.
Bu restorasyonlar, kapladıkları alana ve dişin tepeciklerini (tüberkül) örtüp örtmemelerine göre iki temel sınıfa ayrılır: Inley Dolgular ve Onlay Dolgular. Her ikisi de estetik seramiklerden veya güçlendirilmiş kompozitlerden üretilir ve dişe özel yapıştırıcılarla (adeziv simanlar) entegre edilir.
Inley Dolgu ve Onlay Dolgu Arasındaki Farklar
Hastalar tarafından sıklıkla karıştırılan bu iki terim, aslında dolgunun büyüklüğünü ve yerleşimini ifade eder.
1. Inley Dolgular
Dişin çiğneme yüzeyindeki tepeciklerin (tüberkül) arasında kalan çukur bölgeye yerleştirilen restorasyonlardır. Tıpkı bir yapboz parçası gibi dişin iç kısmındaki boşluğa otururlar. Dişin tepeciklerine zarar gelmediği, sadece merkezdeki dokunun kaybedildiği durumlarda Inley Dolgular tercih edilir. Standart dolgulara göre en büyük avantajı, komşu dişlerle olan temas noktasının laboratuvarda hassas bir şekilde ayarlanabilmesidir. Bu sayede gıda kaçışı (food impaction) sorunu minimize edilir.
2. Onlay Dolgular
Madde kaybının daha geniş olduğu ve dişin bir veya daha fazla tepeciğinin de zarar gördüğü durumlarda uygulanan restorasyonlardır. Onlay Dolgular, dişin çiğneme yüzeyini kısmen veya tamamen örterek dişi adeta bir şapka gibi korur. Kaplama işleminde dişin her tarafından kesim yapmak gerekirken, onlay uygulamasında sadece üst kısımdan düzenleme yapılır ve dişin yan duvarları korunur. Kırklareli Diş Kliniği Atlas Sea Dental hekimleri, dişi çepeçevre kesmek yerine, sağlam duvarları koruyan onlay yöntemini biyomimetik (doğayı taklit eden) diş hekimliği prensibi olarak benimsemektedir.
Neden Klasik Dolgu Yerine Porselen Dolgular?
Kompozit dolgular, günümüzde oldukça başarılı materyallerdir ancak polimerizasyon büzülmesi (sertleşirken küçülme) adı verilen bir dezavantajları vardır. Büyük dolgularda bu büzülme, diş ile dolgu arasında mikroskobik aralıklar oluşmasına ve zamanla sızıntı/ikincil çürüklere yol açabilir. Porselen Dolgular ise laboratuvar ortamında sertleştiği için ağızda herhangi bir büzülme yaşanmaz.
Ayrıca aşınma direnci açısından Porselen Dolgular, doğal diş minesine en yakın materyaldir. Çiğneme basıncının yüksek olduğu arka azı dişlerinde, kompozitler zamanla aşınarak çökme yapabilirken, porselen inley ve onlayler formlarını uzun yıllar korur.
Tedavi Süreci ve Klinik Aşamalar
Kırklareli Diş Kliniği Atlas Sea Dental bünyesinde uygulanan porselen dolgu prosedürü genellikle iki seansta tamamlanır ve şu aşamaları içerir:
Birinci Seans: Hazırlık ve Ölçü
- Anestezi ve Temizleme: İşlem yapılacak diş lokal anestezi ile uyuşturulur. Çürük doku ve varsa eski dolgular tamamen temizlenir.
- Kavite Hazırlığı: Dişin iç yapısı, porselen dolgunun rahatça oturabileceği özel bir geometride (undercut olmayan) hazırlanır. Inley Dolgular için iç bükey, Onlay Dolgular için ise tüberkülleri de kapsayan bir tasarım yapılır.
- Ölçü Alımı: Hazırlanan dişin hassas ölçüsü alınır. Bu işlem geleneksel silikon maddelerle yapılabileceği gibi, ağız içi dijital tarayıcılar kullanılarak da gerçekleştirilebilir.
- Geçici Dolgu: Laboratuvar süreci devam ederken dişin hassasiyet yapmaması için geçici bir dolgu yerleştirilir.
Laboratuvar Süreci
Alınan ölçüler laboratuvara gönderilir veya klinik içindeki cihazlarla taranır. Teknisyenler veya hekim, dişin rengine, formuna ve karşı dişle olan kapanışına birebir uygun Porselen Dolgular tasarlar. Kullanılan materyal genellikle güçlendirilmiş cam seramik (E.max) veya hibrit seramiklerdir. Bu materyaller, yüksek ışık geçirgenliğine sahip oldukları için doğal dişten ayırt edilemezler.
İkinci Seans: Yapıştırma (Simantasyon)
- Prova: Geçici dolgu çıkarılır ve hazırlanan Inley Dolgular veya Onlay Dolgular diş üzerinde prova edilir. Kenar uyumu ve yükseklik kontrolü yapılır.
- Yüzey Hazırlığı: Porselenin ve dişin iç yüzeyleri özel asitler ve bağlayıcı ajanlarla (bonding) hazırlanır.
- Bonding: Dolgu, ışıkla veya kimyasal olarak sertleşen özel reçine simanlarla dişe yapıştırılır. Bu işlem, dolgu ile dişin kimyasal olarak bütünleşmesini sağlar ve dişi kırılmalara karşı güçlendirir.
Biyouyumluluk ve Estetik Avantajlar
Atlas Sea Dental klinik yaklaşımında, kullanılan materyalin diş eti ve ağız dokularıyla uyumu önceliklidir. Porselen yüzeyler son derece cilalı ve pürüzsüzdür. Bu özellik, bakteri plağının ve gıda artıklarının tutunmasını zorlaştırır. Dolayısıyla diş eti sağlığı açısından Onlay Dolgular ve inleyler, standart dolgulara göre daha hijyeniktir.
Estetik olarak ise, Porselen Dolgular “bukalemun etkisi” gösterir. Işığı yansıtma ve geçirme özellikleri sayesinde çevre diş dokusunun rengini alarak mükemmel bir uyum sağlarlar. Özellikle gülüş hattında görünen arka dişlerde (küçük azılar), metal dolguların yarattığı gri gölge veya kompozitlerin zamanla renk değiştirmesi sorunu porselen dolgularla yaşanmaz.
Inley/Onlay Endikasyonları Hangi Durumda Yapılır?
Her dişe porselen dolgu yapılmaz. Hekimin muayenesi sonucunda şu kriterler değerlendirilir:
- Madde Kaybı Miktarı: Dişin %50’sinden fazlası kaybedilmişse ancak kron yapılacak kadar harabiyet yoksa.
- Kanal Tedavili Dişler: Kanal tedavisi sonrası dişler kırılganlaşır. Bu dişleri korumak için dişi tamamen kesmek yerine Onlay Dolgular ile sadece üstünü örtmek, dişin ömrünü uzatır.
- Diş Gıcırdatma (Bruksizm): Diş sıkan hastalarda kompozit dolgular sık sık kırılabilir. Porselenin dayanıklılığı bu vakalarda avantaj sağlar.
Komşu Diş Teması: İki diş arasındaki temas noktasının (kontakt) kaybolduğu durumlarda, gıda birikimini önlemek için anatomik formun laboratuvarda verildiği Inley Dolgular en iyi çözümdür.
Bakım ve Kullanım Ömrü
Yapılan bilimsel çalışmalar, iyi bir ağız bakımı ile porselen dolguların 10-15 yıl, hatta daha uzun süre kullanılabileceğini göstermektedir. Kırklareli Diş Kliniği Atlas Sea Dental, hastalarına tedavinin başarısı için düzenli diş fırçalama, diş ipi kullanımı ve 6 aylık rutin kontrolleri önermektedir. Porselen malzeme çürümez, ancak dolgunun bittiği sınırda (diş dokusunda) yeni bir çürük başlayabilir. Bu nedenle hijyen kuralları, en az doğal dişler kadar önemlidir.
Inley Dolgular ve onlayler, lekelenmeye karşı da dirençlidir. Çay, kahve veya sigara kullanımı sonucu kompozit dolgularda görülen sararma ve renk değişikliği, porselen yüzeylerde oluşmaz.
Kırklareli Bölgesinde Estetik Diş Hekimliği
Trakya bölgesinde estetik diş hekimliği uygulamalarına olan talep artış göstermektedir. Kırklareli Diş Kliniği Atlas Sea Dental gibi donanımlı merkezler, İstanbul standartlarında teknolojik altyapı ile hizmet vermektedir. Dijital diş hekimliğinin sağladığı imkanlarla, ölçü aşamasındaki bulantı refleksi sorunu ortadan kalkmakta ve restorasyonlar mikron hassasiyetinde üretilebilmektedir.
Bölgedeki hastalar, dişlerini tamamen kestirip kaplama yaptırmak yerine, koruyucu bir tedavi olan Onlay Dolguları tercih ederek kendi diş dokularını daha uzun süre ağızda tutabilmektedir. Atlas Sea Dental, bu bilinci yaygınlaştırmayı ve toplum ağız sağlığını koruyucu hekimlik ekseninde geliştirmeyi hedefleyen bir vizyonla hareket etmektedir.
Porselen Dolgular, modern diş hekimliğinin sanat ve mühendisliği birleştirdiği noktadır. Inley Dolgular ile dişin iç yapısı güçlendirilirken, Onlay Dolgular ile dişin çiğneme yüzeyi koruma altına alınır. Metal dolguların estetik olmayan görüntüsünden ve kompozit dolguların dayanıklılık sorunlarından uzak olan bu restorasyonlar, dişe biyomekanik ve estetik bütünlüğünü geri kazandırır.
Doğru endikasyon ve hassas bir uygulama ile yapılan porselen dolgular, doğal dişe en yakın tedavi seçeneğidir. Kırklareli Diş Kliniği Atlas Sea Dental hekimleri, her vakanın kendine özgü gereksinimlerini değerlendirerek, hastaları için en koruyucu ve en uzun ömürlü tedavi planını oluşturmaktadır. Sağlıklı bir gülüş ve tam fonksiyonel bir çiğneme için, diş dokusuna saygılı bu modern yöntemler, diş hekimliğinin geleceğini temsil etmektedir.
